Styrodur jest to lekki i wytrzymały materiał termoizolacyjny, który znalazł swoje zastosowanie w wielu dziedzinach, w tym również w modelarstwie. Dzięki swojej łatwej obróbce oraz możliwości malowania i klejenia styrodur jest doskonałym materiałem do tworzenia modeli architektonicznych, krajobrazów i innych elementów modelarskich.

Warto też krótko opisać czym w zasadzie jest styrodur. Jest to marka handlowa płyt termoizolacyjnych wykonanych z ekspandowanego polistyrenu (EPS), który jest materiałem syntetycznym o lekkiej, porowatej strukturze.

EPS produkowany jest przez spienianie polistyrenu w obecności pary wodnej. W wyniku tego procesu powstaje materiał o niskiej gęstości, dużej wytrzymałości na ściskanie oraz dobrych właściwościach termoizolacyjnych. Inaczej można powiedzieć, że styrodur to rodzaj płyt z EPS, które charakteryzują się lepszymi właściwościami izolacyjnymi oraz dużą odpornością na wilgoć i zmienne warunki atmosferyczne, dzięki czemu bez problemu można wykorzystywać je do projektów, które planujemy przechowywać na zewnątrz.

Narzędzia potrzebne do pracy ze styrodurem

Do pracy ze styrodurem konieczne będzie posiadanie kilku podstawowych narzędzi, które wykorzystamy do cięcia, formowania, klejenia i szlifowania. Poniżej znajdziecie listę zawierającą kilka takich narzędzi:

• Nożyki do cięcia – najlepiej używać nożyków do styroduru, które wyposażone są w ostre ostrza, zapewniające precyzyjne cięcie. Możecie wykorzystać również noże do tapet dostępne w każdym sklepie budowlanym.

• Piła do cięcia styroduru – można użyć piły tarczowej lub wyrzynarki z ostrzem do cięcia w materiałach ze styropianu.

• Wycinarki do styropianu – na rynku dostępne są również wycinarki do styropianiu, które pozwalają na bardzo precyzyjne przycinanie styroduru. Według mnie najlepsze narzędzia przeznaczone do tego celu produkuje firma Proxxon.

Pistolet do klejenia – warto wyposażyć się również w pistolet do klejenia na gorąco. Pistolet pozwala na precyzyjną i równomierną aplikację kleju.

• Papier ścierny – będzie potrzebny do szlifowania krawędzi i powierzchni styroduru. Najlepiej użyć papieru ściernego o drobniejszej gradacji, by uniknąć powstawania nierówności i nie uszkodzić materiału.

• Dłuta do formowania – z pewnością będą przydatne do tworzenia detali i struktur. Dłuta powinny być ostre i dobrze wyprofilowane, aby umożliwić precyzyjne przycinanie i formowanie.

• Pędzle i farby – okażą się niezbędne do malowania i wykańczania. Najlepiej użyć farb akrylowych, które łatwo się nakłada i dość szybko schną. Przy okazji farby akrylowe nie powodują reakcji chemicznych z materiałem.

• Ochrona osobista – przy pracy ze styrodurem warto pamiętać o rękawicach ochronnych, okularach ochronnych oraz masce przeciwpyłowej, by uniknąć wdychania pyłu, który powstaje w trakcie szlifowania.

Powyższe narzędzia powinny wystarczyć Wam do wykonywania podstawowych prac ze styrodurem. Jednak w zależności od skomplikowania projektu, może być konieczne użycie innych narzędzi, takich jak np. wiertarka modelarska, skalpele lub lutownica.

Narzędzia potrzebne do pracy ze styrodurem

Częste problemy związane z pracą ze styrodurem

Praca ze styrodurem może czasami okazać się dość wymagająca i może wiązać się z pewnymi problemami. Najczęściej pojawiające się problemy z materiałem to:

• Rozszczepianie się podczas cięcia – zdarza się, że styrodur łamie się lub pęka podczas cięcia. Może to wynikać z niewłaściwego narzędzia lub zbyt dużej siły nacisku.

• Trudności w klejeniu – nie każdy klej nadaje się do klejenia styroduru. Niewłaściwe użycie kleju lub nieodpowiedni rodzaj kleju może skutkować słabym połączeniem elementów lub całkowitym brakiem możliwości ich połączenia.

• Uszkodzenia powierzchni – powierzchnia styroduru jest delikatna i łatwo ulega uszkodzeniom mechanicznym. Mogą to być np. zarysowania, wgniecenia lub nierówności. Najłatwiej jest o wgniecenia, które są aż nadto widoczne w trakcie prac modelarskich.

• Trudności w malowaniu – niektóre farby mogą źle wpływać na powierzchnię styroduru, powodując jej rozpuszczanie lub po prostu ją niszczyć. Przed przystąpieniem do malowania styroduru warto jest najpierw skorzystać z podkładu modelarskiego.

• Pylenie styroduru – podczas cięcia i szlifowania zazwyczaj powstaje pył, który jest szkodliwy dla zdrowia i powoduje podrażnienie oczu oraz dróg oddechowych. Zalecam, abyście stosowali odpowiednie środki ochrony osobistej, takie jak np. maski przeciwpyłowe i okulary ochronne.

• Trudności w formowaniu detali – stylizowanie i formowanie detali ze styroduru wymaga pewnych umiejętności i wiedzy technicznej. Niewłaściwe użycie narzędzi lub brak wiedzy technicznej może skutkować uszkodzeniami lub nierównościami w powierzchni, których byśmy nie chcieli.

Mimo tych potencjalnych problemów praca z styrodurem zazwyczaj jest bardzo przyjemna i satysfakcjonująca, oczywiście jeśli będziemy przestrzegać odpowiednich procedur i będziemy stosować się do zasad bezpieczeństwa.

Zastosowania styroduru w modelarstwie

Styrodur jest materiałem, który ma znacznie więcej zastosowań w modelarstwie, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Poniżej możecie poznać kilka przykładów, gdzie wykorzystywany jest ten materiał w pracach modelarskich:

• Tworzenie modeli architektonicznych – styrodur jest często wykorzystywany do tworzenia modeli architektonicznych. Dzięki swojej lekkości, elastyczności i łatwości w formowaniu, umożliwia tworzenie szczegółowych modeli z wieloma detalami.

• Budowa modeli pojazdów – styrodur można łatwo ciąć, formować i kleić, co umożliwia samodzielne tworzenie np. modeli samolotów, choć zdecydowanie częściej wykorzystuje się go, jako materiał pomocniczy przy tworzeniu detali.

• Tworzenie dioram i scenografii – styrodur jest idealny do tworzenia dioram i całych scenografii. Można z niego łatwo wycinać kształty drzew, skał, wzgórz i innych elementów krajobrazu. Dzięki swojej lekkości, gotowe modele można łatwo przenosić z miejsca na miejsce.

• Konstrukcja modeli RC – styrodur jest często wykorzystywany do budowy modeli samolotów, helikopterów i innych modeli RC. Jego lekkość i stosunkowo łatwa obróbka pozwalają na tworzenie szczegółowych modeli, które są w stanie latać lub pływać.

Powyższe przykłady to zaledwie ułamek możliwości zastosowania styroduru, ale nawet te przykłady pokazują, jak popularnym materiałem jest on w modelarstwie i na jak wiele sposobów może być wykorzystany.

Wady pracy ze styrodurem w modelarstwie

W moim odczuciu styrodur posiada zdecydowanie więcej zalet niż wad, ale mimo wszystko znajdzie się kilka konkretnych zarzutów w jego kierunku.

Wady pracy ze styrodurem w modelarstwie

Na początku praca ze styrodurem może być trudna i wymagająca, a jego głównymi minusami okażą się:

• Pylenie i kurz

cięcie i szlifowanie styroduru wytwarza pył i kurz, który może być szkodliwy dla naszego zdrowia (jeśli nie od razu, to możliwe, że w przyszłości). Dlatego tak ważne jest, aby pracować w dobrze wentylowanym pomieszczeniu i stosować odpowiednie środki ochrony osobistej, takie jak np. maski i okulary ochronne.

• Delikatność

mimo wszystko jest to bardzo delikatnym materiałem i łatwo się łamie, zwłaszcza jeśli na jego powierzchni znajdują się już jakieś nacięcia. Dlatego w trakcie prac należy unikać nacisku, który może spowodować jego pęknięcie.

• Trudność w malowaniu

styrodur jest materiałem, który nie przyjmuje farby zbyt dobrze i może wymagać specjalnych farb i technik malarskich, aby uzyskać pożądany efekt. Zazwyczaj rozwiązaniem tego problemu jest zastosowanie podkładu modelarskiego.

• Wrażliwość na wysokie temperatury

styrodur jest wrażliwy na wysokie temperatury, przez co w trakcie obróbki termicznej może się topić lub odkształcać. Wszystkie prace wymagające wysokich temperatur powinny być wykonywane bardzo ostrożnie i z dużą dokładnością.

• Trudności w klejeniu

klejenie styroduru może być trudne, ponieważ część z klejów może powodować jego rozpuszczanie. Przed rozpoczęciem prac należy wyposażyć się w specjalne kleje lub taśmy, które będą bezpieczne dla tego materiału.

Krótko podsumowując, styrodur jest wszechstronnym materiałem, który jest często wykorzystywany w modelarstwie ze względu na swoją lekkość i łatwość w obróbce. Jego zastosowanie jest na tyle różnorodne, że znajdzie on zastosowanie w wielu odmianach modelarstwa, w tym także budowy dioram. Jednak praca ze styrodurem początkowo może wiązać się z pewnymi trudnościami.

Wady takie jak pylenie i delikatność mogą okazać się trudne do przeskoczenia, dlatego tak ważne jest, aby stosować odpowiednie środki ochrony osobistej, traktować materiał ostrożnie i wykorzystywać specjalne techniki i narzędzia. Pomimo tego, styrodur pozostaje jednym z najpopularniejszych materiałów w modelarstwie, z powodu wszystkich swoich zalet oraz stosunkowo niskiej ceny.